WOJCIECH WRZOSEK
Wycinanki (185)
Wycinanki czy wycinanki?
Nie pisałem felietonów już od ponad pół roku. Za alibi tej abstynencji służyła mi praca nad książkami, w tym przygotowania do wydania drukiem drugiego tomu Wycinanek[1]. Uspokajał mnie zwłaszcza fakt, że zapas przygotowanych odcinków zapewniał publikację na platformie ohistorie.eu nieprzerwanie do końca listopada 2024 roku.
Jednak, gdy piszę te słowa, jest koniec października i zbliża się czas na kolejne odcinki. W ciągu ostatniego roku, najpierw moi korespondenci, a potem ich wzorem ja sam, zacząłem pisać o Wycinankach jak o wycinankach. Wycinanki z wielkiej litery przekształciły się w wycinanki. W gatunek felietonu popularno-naukowego – czy jak chcieliby niektórzy – naukowego. „Ugatunkowienie” zaszło zwłaszcza w języku porozumiewania się między stronami uczestniczącymi w przedsięwzięciu. Zaczęliśmy pisać i mówić wycinanki zamiast Wycinanki. Stało się to tym łatwiej, że w mowie zastać można kropkę wieńczącą frazę jako koniec zdania i pauzę przed kolejnym proposition, jako pretekst do dużej litery. W mowie nie ma dużej litery. Jest ona tylko w piśmie. Wielka litera to często początek kolejnej sentencji. Zapowiadana jest właśnie jako taka przez pauzę kropki.
Zbiór felietonów pt. Wycinanki stał się obiektem naukowej dyskusji, w której dotykano także specyfiki dyskursu naukowego jaki zaproponowałem.[2] Jak się też niebawem okazało, moi interlokutorzy przyjęli bodaj milcząco, że felietony z cyklu Wycinanki, to rodzaj wypowiedzi naukowej. Potraktowali je całkiem serio podejmując poważne kwestie z obszaru akademickiej nauki.[3] Doświadczenia w pracy nad felietonami, porcjami refleksji, do jakich skłania krótka ich forma, prowokuje do przemyśliwania problemów wymagających zasadniczych reinterpretacji i solidniejszych narracji.
Walory felietonów odkrył także mój mecenas, sponsor i wydawca, Alma Mater. Dziekan, który zdecydował, że te właśnie podszepty doradców są godne uznania, które rekomendują wydać. Opublikował felietony w oficynie naukowej. Dwa już tomy wycinanek zawdzięczają swój urok edytorski Oficynie Wydawniczej Epigram.[4] Oprócz wszechstronnej kompetencji zaoferowano mi w niej przyjazną współpracę.
Zachęcam czytelników – tych zwłaszcza – bliźnich w profesji, którzy zainteresowani są w kontekstowym namyśle nad gatunkiem felietonu naukowego do prześledzenia wskazanych tu publikacji.
Lech Witkowski, w obszernej recenzji z Wycinanek, uprzedzał czytelników, że pewnie autor tych felietonów ma pomysł na kontynuację, tj. tom trzeci. Podejrzewał, że mam już swoją listę kolejnych bohaterów.
[1] Wrzosek W., Wycinanki. Zbiór felietonów, T. II Wydawnictwo Wydziału Historii UAM, Poznań 2024, s. 415; Polasik-Wrzosek K., Wrzosek W., Szkice metahistoryczne, Wydawnictwo Wydziału Historii UAM, Poznań 2024, s. 263; Wrzosek W., Dysputy i dyskusje, Wydawnictwo Wydziału Historii UAM (w druku 2024); Wrzosek W., History – culture – metaphor. On historical thinking, Peter Lang Publishers (in print 2024)
[2] Całkiem niedawno w tomie Carlo Ginzburga, Czytać między wierszami. Lektury, szkice, noty (przekład Joanna Ugniewska, Fundacja Terytoria Książki, Gdańsk 2023), odkryłem podobną strategię wycinania fragmentów z ważnych książek (praktykę te nazywamy cytowaniem) i komentowania ich . Antologia tekstów wybitnego historyka złożona przez Piotra Kłoczowskiego to jednak, jak się głosi – zbiór esejów – a nie felietonów. Nomen omen, moi krytycy zdążyli już nazwać Wycinanki esejami. Uprzejmie donoszę, że w moim spisie bohaterów wycinanek, od początku niemal widnieje nazwisko Carlo Ginzburga. Włoski nowożytnik czeka na swoje felietony. Można więc spodziewać się…
[3] Mamzer H., O autokreacji historyka. Kilka uwag na marginesie Wycinanek Wojciecha Wrzoska. Sensus Historiae, vol. LII (2023/3, s. 69-84); ohistorie.eu; Wrzosek W., O strategii felietonowej Wycinanek. W odpowiedzi prof. Mamzerowi. vol. LII (2023/3, s. 85-99; (ohistorie.eu); Wrzosek W., Wycinanki. Przyczynek do Ego-histoire, (w:) W trosce o nieobecne dyskursy. Księga Jubileuszowa dla Lecha Witkowskiego na pięćdziesięciolecie pracy akademickiej, red. naukowa Anna Babicka-Wirkus, Riccardo Campa, Monika Jaworska-Witkowska, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2024, s. 350-355; Witkowski L., Eseje z wybuchowych atraktorów. (O jakości humanistycznej metodologii Wycinanek W. Wrzoska) Recenzja: próba lektury pedagogicznej, Historyka. Studia metodologiczne, t. 24/2024 (w druku); Wrzosek W., Trzy sprawy do prof. Lecha Witkowskiego w związku z jego esejem o Wycinankach, Historyka. Studia Metodologiczne, t. 24/2024 ( w druku)
[4] Wrzosek W., Wycinanki. Zbiór felietonów, T. I-II, Wydawnictwo Wydziału Historii UAM, Poznań 2022-2024.
O autorze
