WOJCIECH WRZOSEK
Wycinanki (191)
Microstoria
Przyjmuje się, że Carlo Ginzburg to klasyk mikrohistorii. Zanim przynależność – ta określająca metodę badawczą i orientację historiograficzną – stała się obowiązującą zaistniały już wcześniej dzieła historyczne, które ex post uzyskały status wzorcowych dla mikrohistorii. Tak bywa, że zjawiska uzyskują szacowną genezę, w tym swoich godnych prekursorów. To nobilitujaca interpretacja ex post uczyniła z nich klasyków mikrohistorii. Sama ta orientacja historiograficzna uzyskuje z racji na różne punkty widzenia niuansowane wykładnie swej tożsamości.
Nie przejmuję się podsuwanymi odległymi jakoby pseudo prekursorami, ani nominalnymi ojcami założycielami. Dla mikrohistorii genezą nie są dzieje nazwy, czy słowa lecz ciągłość zjawiska.
A więc nie specjalnie przejąłem się oświadczeniem naszego mistrza:
„Jak mi się wydaje, po raz pierwszy usłyszałem słowo „mikrohistoria” od Giovanni Levi`ego, w roku 1977 lub 1978. Przyjąłem od niego nigdy wcześniej nie słyszane słowo, nie potrzebując jakichkolwiek semantycznych uzasadnień; przypuszczam, że wystarczyła mi idea o zmniejszonej skali obserwacji, którą zawiera przedrostek „mikro”. Natomiast dobrze, że w naszych ówczesnych rozmowach „mikrohistoria”, to była swego rodzaju etykietka oznaczająca swego rodzaju historiograficzny futerał, który należało dopiero wypełnić.
Niebawem Giovanni Levi, Simona Cerutti i ja zajęliśmy się ufundowaniem cyklu publikacji dla oficyny „Einaudi”. Seria ta otrzymała nazwę „Mikrohistorie” [„microhistorie” – z małej litery]. Od tego czasu w tej serii ukazało się około dwudziestu książek, zarówno włoskich, jaki i autorów obcych; niektóre z włoskich książek były niebawem przetłumaczone na języki obce; tu i tam dało się usłyszeć o „włoskiej szkole mikrohistorycznej”. Jednak niedawno – dorzuca Ginzburg – spoglądając wstecz przeprowadziłem niewielką kwerendę terminologiczną i odkryłem, że słowo to, które jak uważaliśmy, że pozbawione jest zbędnych konotacji, wcześniej używane było przez innych historyków.”[1]
Marco Perez, z kolei, w 40-tą rocznicę wydania Sera i robaków szkicuje dzieje recepcji dzieła:
„W 1976 roku Carlo Ginzburg opublikował jedno z najbardziej emblematycznych i znaczących dzieł włoskiego nurtu mikrohistorycznego: Il formaggio e i vermi: il cosmo di un mugnaio del '500. Chciałbym złożyć krótki hołd tej pracy, próbując wyjaśnić znaczenie eseju w kontekście bibliograficznym tamtych czasów i perspektyw mikrohistorii dzisiaj. Analiza tekstu, która może wskazać jego sukces i powody, dla których narracja jest w stanie zaangażować czytelnika, wprowadzając go w teoretyczne i metodologiczne refleksje historiografii i jej aspiracje do empirycznego potwierdzenia prawdziwości paradygmatów historiograficznych.”[2]
[1] Dzisiaj Levi datuje nasze pierwsze rozmowy na temat serii książek w których uczestniczyli on, ja i Julio Einaudi „w okresie 1974-1976, Il piccolo, il grande, il piccolo: Intervista di Giovanni Levi, Meridiana, Settembre 1990, p. 229, w tym przypadku zawodzi go pamięć. Tekst ten ukazał się w 1994 roku. Microstoria: due o tre cose che so di lei, Quaderni storici. Nuova serie. Vol. 86 (agosto 1994), p. 511-539. Levi był w latach 1979-1990 direttore (con C. Ginzburg) della collana Microstorie dell éditore Einaudi, a w latach 1975-1990 współredaktorami czasopisma Quaderni Storici czasopisma swego rodzaju witryny mikrohistoryków. W tekście tym znajdujemy wyniki tych skrupulatnych poszukiwań.
[2] Nel 1976 Carlo Ginzburg pubblicava una delle opere più emblematiche e significative della corrente microstorica italiana: Il formaggio e i vermi: il cosmo di un mugnaio del ’500. In questa rassegna vorrei rendere un breve omaggio all’opera, cercando di spiegare il significato del saggio nel contesto bibliografico dell’epoca e le prospettive della microstoria oggi. Un’analisi del testo che sappia investigare il suo successo e le ragioni di una narrativa capace di coinvolgere il lettore, introducendolo nelle riflessioni teoriche e metodologiche dellastoriografia e ambendo a confermare empiricamente la veridicità dei paradigmi. Perez M., A 40 anni da il formaggio e i vermi dr Carlo Ginzburg, Nazioni e Regioni. Studi e ricerche sulla comunità immaginata. 8/2016: 109-119.
O autorze
