Przejdź do treści
ohistorie logo

ISSN 2545-3459

Menu główne
  • Historia@Teoria nowa
    • redakcja Historia@Teoria nowa
  • O nas
    • Redakcja portalu
    • Wydawca
  • Ohistorie
  • Kategorie
    • Artykuły
    • Aktualności
    • Opinie
    • Varia
    • Wywiady
    • wszystkie
    • Edukacja
    • Filmy
  • Kontakt
  • Współpraca
    • Informacja dla Autorów
  • Archiwum Ohistorie
  • Varia

Wycinanki (54)

Administrator 31 maja 2022 3 minutes read
Wycinanki (54)

WOJCIECH WRZOSEK

Wycinanki (54)

Wycinam na początek z Paula Valéry, który pisał w końcu lat trzydziestych[1]:

Powracając do interesującej kwestii języka wyspecjalizowanego, chciałbym przypomnieć czytelnikowi – skoro zostało ustalone, że na tych stronicach będę mógł mówić o wszystkim, na co mam ochotę – iż ludy prymitywne czy dzikie, których zdolność obserwacji pozostaje w takim stosunku do naszej jak powonienie psa do powonienia człowieka, rozwijają swoje słownictwo stosownie do ilości odcieni, jakie postrzegają w stanie rzeczy czy osób. Nieodżałowany uczony szwedzki Nordenskjöld[2], który przed kilkoma laty badał rejon Panamy, podaje, że mieszkający tam szczep Cunas ma nazwy dla rozmaitych pofałdowań listowia zależnych od pory dnia czy wiatru i rozporządza czternastu czasownikami na oznaczenie czternastu ruchów głowy aligatora[3].

Erland Nordenskjöld (z prawej) w regionie Gran Chaco, Argentyna, 1908–1909. Fotografia z Indianlif i El Gran Chaco (Syd-Amerika) autorstwa Erlanda Nordenskjölda, 1910

Przykład ten nie zaskakuje, zwłaszcza że od wielu lat za klasyczny wzór uchodzą zdolności Inuitów[4], którzy odróżniają podobno kilkadziesiąt odcieni czy raczej kolorów, a może i stanów śniegu, które my zwykle określamy jako biały. Sami zaś dysponujemy nazwami dla kilku ledwie jego odmian.

Kobiety rozpoznają więcej odmian bieli niż mężczyźni. Bywa i tak, że dla kobiet niektóre kolory nie są odmianami bieli, a wiele „niebiałych” barw jest przez mężczyzn brane za białe. Projektantki/projektanci strojów ślubnych odróżniają jeszcze więcej odmian bieli niż kobiety. Ergo, projektanci sukien ślubnych odróżniają więcej bliskobiałych barw niż panny młode. Dojrzałe panny młode rozpoznają mniej odcieni bieli niż młodociane.


[1] P. Valéry, Degas, taniec, rysunek, tłum. Joanna Guze, Wydawnictwo Pavo, Warszawa 1993 (wyd. 1 oryg. 1938).

[2] Erland Nordenskiöld, in full Nils Erland Herbert Nordenskiöld (born July 19, 1877, Strömm, Sweden – died July 5, 1932, Stockholm), Swedish ethnologist, archaeologist, and a foremost student of South American Indian Culture. […] His final expedition took him to the Chocó and Kuna (Cuna) Indians of Colombia and Panama (1927). Pioneering in methods of mapping the distribution of many elements of South American culture, he succeeded in developing a remarkably clear reconstruction of cultural history in an area of considerable complexity; https://www.britannica.com/biography/Erland-Nordenskiold. Tłumaczone na język polski nazwisko szwedzkiego badacza jest pisane z „j” w środku.

[3] P. Valéry, Degas, taniec…, s. 104.

[4] Problematykę tę zawdzięczamy bodaj Franzowi Boasowi z 1911 r.: The Mind of Primitive Man (wyd. poprawione, New York 1938).


Korekta językowa: Beata Bińko

O autorze

Administrator

Author

Wyświetl wszystkie posty

Post navigation

Previous: O majeutycznej funkcji metodologii historii
Next: Wycinanki (55)

Related News

Obraz1, up
7 minutes read
  • Felietony
  • Varia

WOJCIECH WRZOSEK Wycinanki (254) Przypisy do metafizyki krakowskiego pisarza historycznego

Ewa Solska 10 listopada 2026 0
253up
8 minutes read
  • Felietony
  • Varia

WOJCIECH WRZOSEK Wycinanki (253) Dole i niedole popularyzacji

Ewa Solska 29 października 2026 0
252up
5 minutes read
  • Felietony
  • Varia

WOJCIECH WRZOSEK Wycinanki (252) Narracja całkiem pozbawiona teorii

Ewa Solska 13 października 2026 0

Nasze najnowsze teksty

Obraz1, up
7 minutes read
  • Felietony
  • Varia

WOJCIECH WRZOSEK Wycinanki (254) Przypisy do metafizyki krakowskiego pisarza historycznego

Ewa Solska 10 listopada 2026 0
253up
8 minutes read
  • Felietony
  • Varia

WOJCIECH WRZOSEK Wycinanki (253) Dole i niedole popularyzacji

Ewa Solska 29 października 2026 0
Zrzut ekranu 2026-10-26 103514
18 minutes read
  • Dyskusje
  • Opinie

WOJCIECH WRZOSEK  Kilka uwag na temat Kilku uwag… (Odpowiedź na głos Artura Dobosza w sprawie mojego tekstu p.t. Appendix. Metodologia nauk historycznych a  metahistoria)

Piotr Witek 26 października 2026 0
Zrzut ekranu 2026-10-26 095021
10 minutes read
  • Dyskusje

WOJCIECH WRZOSEK Głos w sprawie wykładu prof. Jana Pomorskiego p.t. O etyce i myśleniu historycznym. Dlaczego warto być historykiem jutra

Piotr Witek 25 października 2026 0
  • Historia@Teoria nowa
  • O nas
  • Ohistorie
  • Kategorie
  • Kontakt
  • Współpraca
  • Archiwum Ohistorie
Copyright © All rights reserved. | MoreNews przez AF themes.